کیت سیتولوژی فاز مایع (LBC)

مطالعات غربالگری تشخیص ضایعات سلولی پیش سرطانی و سرطانی از سلولهای سالم پیش از بروز علایم بیماری موثرترین راه در كاهش میزان مرگ و میر و كاهش هزینه های درمان میباشد. امروزه روشهای سیتولوژی و پاتولوژی در كنار سایر روشهای مرسوم از اهمیت خاصی در شناسایی بیماری سرطان و سایر بیماریها دارد. در روش مطالعات سیتولوژی ، سلولها پس از نمونه برداری بر روی لام فیكس و بعد از رنگ آمیزی در زیر میكروسكوپ مورد مطالعه توسط یك پاتولوژیست قرار میگیرد. یكی از مهمترین مراحل در تشخیص سلولهای سرطانی از سلول های سالم نگهداری آنها از زمان نمونه برداری تا رسیدن به آزمایشگاه برای مطالعه نمونه است  و همچنین نگهداری سلول برای مدت زمان طولانی به منظور مطالعات آتی روی سلول و DNA آن میباشد. در طی این نگهداری تخریب سلول و یا تغییر شكل سلولی یا تغییر سایز سلولی نباید صورت گیرد تا جلوی جواب كاذب مثبت و یا كاذب منفی گرفته شود. با توجه به وجود آلودگی های میكروبی در نمونه ، نگهداری نمونه بایستی بگونه ای باشد كه از رشد میكروبها و قارچها جلوگیری كرده در ضمن ، آنها را برای مطالعات سلولی و تشخیص نوع آلودگی سالم نگهدارد.

یكی دیگر از مهمترین مراحل در تشخیص سلولهای سرطانی از سلولهای سالم روش فیكس كردن (فیكساسیون) نمونه مورد مطالعه میباشد. اثر مهم تمامی محلولهای فیكساتیو ، دناتوره كردن و رسوب دادن و كراس لینگ كردن پروتئین ها و آنزیمها میباشد. فیكساسیون سلولی عبارتست از محافظت سلولها از تخریب است. در فیكساسیون تمامی واكنشهای بیوشیمیایی سلولها متوقف شده كه در نتیجه ، سلول محافظت شده پایداری مناسبی جهت انجام مطالعات خواهد داشت بدون اینكه مرفولوژی و سایز سلول تغییر نماید. برای انجام فیكساسیون سلول روشهای متعددی وجود دارد كه از آن جمله میتوان به فیكساسیون فیزیكی و شیمیایی اشاره نمود.

سرطان گردن رحم دومین عامل مرگ و میر در بانوان مبتلا به سرطان در جهان میباشد. بعضی از انواع ویروسهایHPV باعث ایجاد سرطان گردن رحم میشوند كه خوشبختانه با تشخیص زود هنگام و معالجه آن تقریبا تمامی سرطانهای گردن رحم قابل معالجه است.بانوان 35 تا 55 ساله بیشتردرمعرض خطر ابتلا هستند. انجام تست پاپ اسمیر، معمولا هر یک سال یكبار برای غربالگری و تشخیص زود هنگام سرطان گردن رحم در بانوان متاهل 21 تا 55 ساله پیشنهاد میشود. دراین تست، سلولهای غیر طبیعی گردن رحم قبل از بروز سرطان شناسایی می شود.

برند پاپ پرپ | ثبت شده در Imed
شکل شماره 1. “Old Classic” Pap smear
همانطوریكه در شكل 1 دیده میشود مونولایه نبودن سلولها و انباشته شدن سلولها روی هم باعث عدم تشخیص سلولهای سرطانی از سلولهای سالم و گرفتن جواب کاذب منفی میشود.

در سال 1927 دانشمندی بنام George Papanicolaou متدی برای بررسی سلولهای گردن رحم در بانوان ارائه داد (شكل شماره 2) كه به تشخیص سلولهای سرطانی گردن رحم در افرادی كه علایم بیماری را نشان نمیدادند كمك زیادی نمود. این روش در تشخیص سلولهای سرطانی 50 تا 70 درصد توانست میزان مرگ و میر را كاهش دهد. طی گزارشی كه شده است با كمك روش Pap smear مرسوم 12000 خانم مبتلا به سرطان گردن رحم شناسایی شد كه از بین آنها 4600 نفر در اثر بیماری مردند. مشكلی كه Pap smear دارد گرفتن جواب های كاذب منفی بود. میزان جواب كاذب منفی در Pap smear 10 تا 50 درصد میباشد. سرطان دهانه رحم در صورتیكه بموقع شناخته شود كاملا قابل درمان است. همانطوریكه در شكل 1 دیده میشود مونولایه نبودن سلولها و انباشته شدن سلولها روی هم باعث عدم تشخیص سلولهای سرطانی از سلولهای سالم و گرفتن جواب کاذب منفی میشود.

شکل شماره 2. “New Liquid-based” Pap smear
شکل شماره 2. “New Liquid-based” Pap smear

روش نوینی كه در طی 30 سال اخیر ابداع شده است و تركیببی از روشهای مختلف فیكساسیون و اینكپسولاسیون بوده بنام سیتولوژی فاز مایع (Liquid-based cytology, LBC)میباشد (شکل شماره 2) كه در دو نسل مطرح شده است.

از روش سیتولوژی فاز مایع برای مطالعات سلولهای مختلف سرطانی گردن رحم ، تیروئید ، ریه و غیره استفاده می شود.

همچنین در تشخیص بعضی از عفونتها همچون تریکوموناس ، کاندیدا ، هرپس سیمپلکس و غیره هم كاربرد دارند كه بیشتر برای مطالعه سرطان دهانه رحم تحت عنوان Pap smearیا Pap test بكار برده میشود(شکل شماره 3).

روش LBC بعنوان روش جایگزین برایPap smear در سالهای اخیر ارائه شده است با توجه به تكنیك بكار رفته سلولها از حالت تراكمی كه در Pap smear داشتند خارج شده و بصورت منولایه در می آیند. از محصولات نسل اول به Thinprep ، cytoprep و Eprep اشاره نمود. از محصولات نسل دوم LBC میتوان به Liqui-prep ساخت شركت آمریكاییLGM International Inc. و Surepath ساخت شركت انگلیسیTripath Imaging Inc. در بازار اشاره کرد.  مهمترین مزیت دو نسل ذکر شده فوق کاهش بسیار نتایج كاذب منفی از pap smear مرسوم میباشد.

شکل شماره 3. انواع ضایعات و آلودگیهای قابل مشاهده در تست پاپ اسمیر به روش LBC
شکل شماره 3. انواع ضایعات و آلودگیهای قابل مشاهده در تست پاپ اسمیر به روش LBC